Η Πηγή της Καλοπούλας στην Καισαριανή

Η Πηγή της Καλοπούλας στην Καισαριανή

  • Δευτέρα 26 Ιουνίου 2017

Γράφει ο συγγραφέας κ. Μίμης Β. Χριστοφιλάκης

 

Κύλλου πήρα ή κύλλου πείρα;

Για την πηγή της Καλοπούλας στην Καισαριανή, την μυθολογική Κύλλου πήρα, μαθαίνουμε από τους λεξικογράφους και ιστορικούς Ησύχιο, Σουίδα , Ηρωδιανό και για την ιστορική εξέλιξη της τοποθεσίας αυτής της κρήνης, μας δίνουν πληροφορίες και τα σωζόμενα μνημεία και η τοπογραφία.
Κατ' αρχή πήρα σημαίνει σάκκος οδοιπορικός αναρτώμενος επί του ώμου.Το όνομα Κύλλου πήρα,που σημαίνει του χωλού ο σάκκος , χαρακτηρίζει την φύση του τοπίου, το οποίο από την στενή του είσοδο διευρύνεται και σχηματίζει ημικύκλιο που μοιάζει με σακκίδιο.

Υπάρχει ομοιότης με το νέο όνομα της Καλοπούλας- Κύλλου πήρας, της οποίας το νερό θεωρείται ''συντελεστικόν της ευτεκνίας'' από την αρχαιότητα μέχρι πρόσφατα. Εκεί υπήρχε ιερό του Ηφαίστου, ο οποίος ως γνωστόν ήταν χωλός και τόσο άσχημος που η μάνα του η Ήρα τον πέταξε από τον Όλυμπο και τον περιμάζεψε η Θέτις.

 


Υπάρχει όμως και μια άλλη εκδοχή για την γραφή της πηγής, την οποία ένθερμα υποστήριζε ο αρχαιολόγος Ιωάννης Σβορώνος  (1863-1922). Πήρα έλεγε πρέπει να γραφεί με ει και όχι με η, εκ του πειράω που σημαίνει αποπειρώμαι, επιτίθεμαι, προσβάλλω. Υπάρχει και το συγγενές πείρω που σημαίνει τρυπώ, διατρυπώ πέρα ως πέρα σχετικό με το θέμα μας.

Στην τοποθεσία αυτή της Καλοπούλας, ο Ήφαιστος ερασθείς (κατά άλλους παρακινηθείς από τον Ποσειδώνα) την θεά Αθηνά επιχείρησε να την βιάσει, η δε θεά προασπιζόμενη την παρθενία της έπληξε αυτόν με το δόρυ της και εκείνος πληγωθείς ''αφήκε την επιθυμίαν, φερομένης εις την γην της σποράς, εξ ης γεγενήσθαι λέγουσι παίδα, ος εκ τούτου Εριχθόνιος εκκλήθη''  (Ψευδοερατοσθένης). Κατά την επίθεση σκίστηκε ένα κομμάτι από το φόρεμα της θεάς και έπεσε στην γη και γονιμοποιήθηκε. Το όνομα Εριχθόνιος σημαίνει μισός από ύφασμα μάλλινο και μισός από γη.

Την Καλοπούλα λοιπόν θεωρεί ο Σβορώνος ως τον μόνο τόπον της Αττικής ,όπου ο Ήφαιστος επιχείρησε την ερωτική επίθεση κατά της Αθηνάς και ότι τον ονόμασαν Κύλλου πείρα, δηλαδή τόπο εις τον οποίον ο Ήφαιστος επετέθη κατά της Αθηνάς και κατέστη περισσότερο ανά-πηρος.

Ένα καλά να πάθει, δεν θα ήταν ανεπίτρεπτο.

 

Τρία είναι τα σημαντικότερα περισωθέντα αρχαία της Καισαριανής με λατρευτικές ενδείξεις.
Α . Η αρχαία μαρμάρινη κεφαλή κριού, από το στόμα της οποίας έτρεχε νερό. Το πρωτότυπο αφαιρέθηκε κατά την δεκαετία του1970 και βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο . Το αντίγραφο που τοποθετήθηκε στην θέση του δεν είναι τόσο επιτυχές.
Β. Ανάγλυφο μαρμάρινο που παριστάνει καθήμενη την θεά Ρέα μητέρα των θεών.
Γ .Μαρμάρινη στήλη μέσα στον περίβολο του μοναστηριού, που φέρει επιγραφή χαραγμένη, αναγράφουσα γενεαλογικό πίνακα διαφόρων δαδούχων, ιερειών, ιεροφαντών, αξιωματούχων της ελευσινιακής λατρείας. Μερικά ονόματα: ''δαδούχου Θεμιστοκλέους, Βάσσης της Νιγρείνου ιεροκήρυκος, θυγ. Φιλίστη ταύτης και Δημοστράτου, Σώστηδος δαδούχου υoυ Πραξαγόρη, Διονυσίας και Ηγίου,Ξεναγόρου και Αριστοφανείας της Βικτωρείνου ιεροφάντη, Ξεναγόρου και Ερμιπίδος Αθηνάς ιερείας, Δημητρός ύστερον ιέρεια, Ξεναγόρας πατήρ του ιεροφάντου''.

Η επιγραφή χαράχτηκε κατά τον 4ο αιώνα μ.χ και εικάζεται ότι υπήρχε εκεί ιερόν της Δήμητρος και όχι της Αφροδίτης.
Από την επιγραφή αυτή ορμώμενος ο Ιωάννης Σβορώνος άφησε κάπως ελευθέρα την φαντασία του και κατέληξε ότι
''Καισαριανή είναι η αρχαιοτάτη της Αττικής Ελευσίς, Σαισάρα καλουμένη, από της θυγατρός του των μυστηρίων ιεροφάντου Κελεού, Σαισάρας''


Επιστροφή σε : ΝΕΑ